Bugün bahçede bir mucizeye tanıklık ediyorum. İki kuş, barbekünün içine yuva yapıyor. Ağızlarında çöpler ve otlar; harıl harıl bir hayat inşa ediyorlar. Kapaklarını açıp onları “kurtarsam mı” diye düşünüyorum; çünkü biz orayı kullanacağız ama orayı güvenli bulmuşlar, kıyamıyorum! Bir süre kullanmasak ne olur ki? Evimiz yeni hayatlara ev sahipliği yapacak. Her yıl kedi doğumuna tanıklık ederken, bu sene bir kuşla değişiklik yaşayacak olmak harika!

Yemek yaparken dizi izlemek yerine, uzaktan onların bu telaşlı yuva kurma hikâyesini izliyorum. Hayat şu an, bu formda, bu şekilde akıyor. 🌿

Bazen zor duygulardan geçiyorum, bazı günlerde… Hayat elbette bana hep güzel değil, herkes gibi. Her zaman dengede değil, hep “dolce vita” değil; ben de nihayetinde bu dünyada insan olmayı deneyimliyorum.
Ama uzun yıllarımı, kendimi bildim bileli (evet, gerçekten uzun yıllar oldu :O), gözümü “güzel olana” çevirmek için antrenman yaparak geç/irdim/iyorum.
(İşte burada yoga devreye giriyor; pratyahara,duyusal uyarımları kaldırıp dikkati içe yöneltme. Uzun yıllar kafa üstünde durmak için değildi pratikler. Dipnot olarak ekleyeyim.)
İçimdeki feryatlara değil, kuşların yuvasına bakmayı tercih ediyorum. İğdelerin kokusunu sadece burnuma değil, ciğerlerime çekmeyi seçiyorum. Hatta şu an bu yazıyı yazarken, yoldan topladığım iğdeleri katır kutur yiyen kedime hayretle bakıyorum. İğde yaprağı yiyen kedi görmüş müydünüz hiç? O bile kokudan sarhoş olmuş herhalde… 🐈‍⬛🌼 Benim gibi!

Feryatlar da geçiyor, kuşların yuvasını izlemek de, iğde kokuları da… Bir sonraki ana kadar.

Hiçbir şeyin fotoğraflarla bir alakası yok! Diye düşünüyorum yazarken sonra fark ediyorum kiaslında hepsi aynı anın parçası.

Hayat şu an, bu formda, bu şekilde akıyor.

Eyvallah

Gözlerini semâdan ayırırken ellerini sakalında gezdiriyordu. Hava ayaz, bulutlar açık, gök simsiyah, yıldızlar parlaktı. Muvakkithanenin taş duvarına astığı kandil sarı ışıkla birlikte isli rayihalar yayarken o ocağın önündeki mindere çoktan bağdaş kurmuştu. Rahleyi açıp hokkasından biraz mürekkep aldı ve sabah âharladığı kağıda önce bir elif çekti. her şeyin başı bir’di. Ardından bir b kıvırdı, boş kâğıtta yüzen teknenin altına noktasını kondurdu. Nokta çoğaldı, isim ve sıfat, esma ve kainatı ihata eden hitap peşi sıra
aktı.
Kalemi kâğıttan kaldırdığı sırada zaman mim’lenmişti, öylece durdu. Kemerli pencereden yeniden göğe baktı. Bildiği ne varsa unutmuştu. Unuttuğunu bile unutmuştu. Nerede olduğundan haberi yoktu. Hangi nâmla çağrılırdı, bilmiyordu. ondan başkası var mıydı yok muydu?
Kendisi göçüp gitse de asırlar boyu yanı başında kalacak caminin gölgesinde, tam da bu gecede, otuz üç yaşındaki muvakkit gözlerini kapatmış, yüzü ateşe, sırtı bir zamanlar ölçüp biçtiği zamana dönük oturuyordu.
Bu insafsız bilinmezliği uzak mahallelerin birinden gelen ince, marazlı bir ses bölüyordu. İnişsiz, çıkışsız, dümdüz bir kadın sesi. O kadar sade idi ki, güzel bir kadının sesi değil sanki güzelliğin ta kendisi. Bir gamlı baykuş kondu geldi pervaza. konuşmayı da unutan adam soru soran acı dolu gözlerle ona baktı.
Kuş adamcağızın haline acıdı da dile geldi, sırf bu gecenin hatrına.
“duydukların müptelâ-ı gamdır. Senede bir gece yeryüzündeki insanlar bütün bildiklerini unutur. Dilleri lâl olur, işten güçten kesilir. Yıldızlar yine döner de okunmaz olur, şairler yine söyler de duyulmaz olur. Esma yeniden hıfz olunur da sabaha kadar tekrar unutulur.
Uykunun galip gelemediği vücut, gafletin ele geçirmediği akıl yoktur. Öyle bir gecedir ki bu gece sadece gam müptelâları, elem düşkünleri uyanık olur.
Duyduğun ses dertli gönüllerden dökülen zikrin nefesidir.
Kimi ülkelerde mecnûn derlerse de adına, inanma. şeb-i yeldâ da asıl mecnûna dönen leylâ’dır. İsmiyle müsemmâdır.”

Fısıldayarak sözlerine son veren kuş son bir nefes alır, aldığı nefesi veremeden kendini yere atar. Çırpına çırpına can verir. sırrı fâş eylemiştir, bedelini canıyla öder.
Dağların sırtlanamadığı yükü yüklenen muvakkit kuşun âyan ettiği sırla da kuşanınca ağzını açmaz olur artık.
Ölçüp biçtiği zaman akıp gitsin diye köşesinde bekler durur. Sadece senede tek bir gece, şeb-i yeldâ’da, âleme açar kulaklarını. Sırrı saklayıp biçare baykuşu yâd ederek göğe fısıltı fısıltı yayılan leylâ seslerine dikkat kesilir.
Yüzünde belli belirsiz bir gülümseme ve kıpırdayan diliyle.” şu uzun gecenin gecesi olsam”.
Alıntıdır.

*síttє-í sєvr

6′ rakamını ifade eden ‘Sitte’ ile boğa burcu anlamını taşıyan ‘Sevr/Sevir’ kelimelerinin birleşmesiyle oluşan Sitte-i Sevr soğukları 21-26 Nisan tarihlerini kapsıyor. Bu tarihlerde çeşitli rüzgar, fırtına ve hava olayları meydana gelmektedir.

Sitte-i Sevr, eski dönemlerde sıkça kullanılmıştır. Özellikle Anadolu’da yaşayan çiftçiler, “Sitte-i sevir, her saati bir devir”, denizciler ise “Sitte-i sevür, kapıyı çevür” sözleriyle insanları uyarmışlardır.

Halk takvimlerinin büyük çoğunluğunda yıl kasım ve hıdrellez olmak üzere iki bölümdür.
Kasım günleri , Kasım Ayı’nın başında başlar ve Hıdrelleze kadar yani Mayıs Ayı’na kadar sürer; bu süre kış mevsimidir. Hıdrellez ise 6 Mayıs’ta başlar, Kasım’a kadar süren Hızır günleri yani yaz mevsimidir.

Kış devresi 45’er günlük Kasım, Zemheri, Hamsin adlı üç ana bölüme ayrılır. Tamamı 180 gün olarak kabul edilen kış devresinin ilk 135 günü yani Kasım-Zemheri-Hamsin aylarına “sayılı” ya da “hesaplı” adları verilmektedir. Bu devre kışın en şiddetli olduğu süredir ve insanlar tarafından uygun tedbirler almak üzere hesaplanır.
Kışı tamamlayan 45 günlük bir devre daha vardır ki, bu da 21 Mart’ta başlayıp, 6 Mayıs’a kadar geçen süredir.
Anadolu’da bu süreye “dokuzun dokuzu”, “april beşi”, “leylek kışı”, “oğlak kışı” gibi isimler verilir.
Cemrelerden sonra her ne kadar bahar gelmiş sayılsa da, mart ve nisan aylarında bazı sayılı günler vardır ki, bu günler genellikle bağ ve bahçe işi ile uğraşanların korkulu rüyasıdır.
Sayılı günlerin en önemlilerinden biri, eski takvime göre “mart dokuzu” denilen ve 21- 22 Marta rastlayan gündür. Bugünde güneş koç burcuna girer ve gece ile gündüz eşit hâle gelir. Hava sıcaklığının gece sıfırın altına dereceye kadar düştüğü görülmüştür; don ve kar fırtınası olabilir.
Mart ayının dokuzundan dokuz gün sonra 13- 14 Nisan günlerine rastlayan, “dokuzun dokuzu” denilen gün gelir ki, bugün hava çok soğuk olur; hatta fırtına ya da kar görülebilir. Yeni uyanan veya çiçek açan ağaçları soğuk vurur. ( “Mart Otuzu” da ‘Mart Dokuzu’, ‘Dokuzun Dokuzu’ ya da ‘Mart Otuzu)
April beşi Rumi Takvime göre “Nisan ayının beşinci” günüdür. Miladi Takvime göre 18 Nisan gününe tekabül eder. Halk arasında “Kork Aprilin Beşinden, camızı ayırır eşinden, hele hele on beşinden” sözleri ile bu günlerin tehlikesi belirtilir. Aprilin beşinde tohum ya elde olmalıdır ya da yerde. Zira tohum, önceden ekilmiş ve filizlenmiş ise muhakkak soğuk alır.

“Sitte-i Sevr” (Güneşin boğa burcunda bulunduğu Nisan ayında fırtınalarıyla meşhur altı gün) de soğuk yapan korkulu günlerden olup 21-26 Nisan günlerine denk gelir.

23 Nisan 2017 sabahı Delmece yaylasında kar yağışına uyanmışlığımız vardır.

Anadolu’nun farklı bölgelerinde şu şekilde adlandırılmaktadır:

SİVAS İLİ VE ÇEVRESİ: “Sakın Abrulun beşinden camızı ayırır eşinden.”
KAYSERİ VE ÇEVRESİ: “Kork Aprilin beşinden camızı ayırır eşinden hele hele on beşinden…
ERZURUM VE ÇEVRESİ: “Korkma Martın kışından, kork Aprilin beşinden, yolcuyu yolundan eder, öküzü ayırır eşinden.”
GÜMÜŞHANE VE ÇEVRESİ: “Korkma Zemherinin kışından, kork Aprilin beşinden öküzü ayırır eşinden.

Nihayet 6 Mayıs Hıdırellez (Hızır-İlyas) gününe gelindiğinde artık tam olarak bahar gelmiş demektir.
Tarım ve hayvancılıkla uğraşan kesim için bu takvim yaşamsal önem taşır. Hayvan ve bitkileri sert soğuklardan korumak için “sayılı”yı bilmek zorunludur. 

21 Mart Mart dokuzu olmasının yanı sıra Newrozdur. Pagan geleneklerine göre bayramdır Ostara’dır.

“Hayatımda, aydınlık ve karanlık arasındaki dengeyi bulmak isterim” diye bir dilekte bulunup toprağa 1 bardak süt ve bal karışımı dökerek “nimet” ve yeni başlangıçlara açılış talep edebilirsiniz.

Bugün doğa ana topraktan çıkıyor minicik bir tohumun toprağım üzerine fışkırması gibi.

Tutkun bereketli olsun.

31 Ocak’ta Erbaîn sona erip Hamsîn başlar. Kış mevsiminin soğukları, 40 ve 50 günlük iki devreye ayrılır. Birincisine Erbaîn (Zemheri) ikincisine Hamsîn denir.

Erbaîn Hamsîn 50 demektir. Hamsîn, aynı zamanda. Mısır’da, Mart’tan Mayıs’a kadar esen Semûm veyâ Sam denen sıcak rüzgârlara da verilen isimdir. Bu rüzgârlar 50 gün sürer.

Zemherinin son altı günü ile hamsinin ilk altı günü sayılı günlerdendir. Halk, bu on iki günlük süreye (24 Ocak-5 Şubat) altılı on iki gün arası veya kısaca altı on iki der. Halkın inanışına göre, hamsin girmek ister fakat zemheri çıkmaz istemez; aralarında çatışma çıkar. Çetin hava şartları bundan kaynaklanır. Çok tehlikeli olduğuna inanılan bu günlerde kesinlikle yola çıkılmaz.

Şubatta yanıltıcı güneş görünür. Buna sarı yaz denir:
“Sarı yazın ayazı, doldurur kaklıklara buzu.”
1 Şubatta başlayan hamsin 50 gün devam eder ve 22 martta sona erer. Hamsinin yarısı kıştan, yarısı yazdan sayılır. Ne de olsa sonu bahardır. Şubatta kuzular, oğlaklar doğmaya başlar. Bu sesler baharın müjdecisidir. “Hamsin!.. ver oğlağı emsin” denilir. ~ Cemal Kurnaz || Bir Köy Vardı, s. 78-79

Hamsin ayının bir öncekinden daha kötü hava şartları yaşattığını Karadeniz yöresi halkı şu sözlerle ifade eder :

“Hamsin, zemheriden de kemsin”. Yani “kötüsün” anlamında.

Rumi takvimin ayları: Zemheri, Gücük, Mart, Abrul, Mayıs, Kiraz, Ocak, Ağustos, İlk Güz, Orta Güz, Son Güz ve Karakıştır. Her yeni ay 14’üncü günle başlayıp bir sonraki ayın 13’üyle biter.

Zemheri ayı Miladi takvime göre 14 Ocak-13 Şubat’a karşılık gelirken, gücük 14 Şubat-13 Mart dönemini ifade eder. Bu arada “zemheri”nin kelime anlamı “kış ortası” iken “gücük” şubat ayı anlamına geliyor.

Şubatta kuzular, oğlaklar doğmaya başlar. Bu sesler baharın müjdecisidir.
“Hamsin!.. ver oğlağı emsin” denilir.

Gücük çıkmayacağım, mart da ben gireceğim diye dövüşüyor!
Şubat sonunda yaşanan fırtınalı günler için denirmiş.

Hamsinin 20. gününde (20 Şubat) ilk cemre düşer.

Cemrelerin sayısı üçtür. Cemreler birer hafta ara ile düşerler:
Birinci cemre havaya düşer, havalar ısınmaya başlar (20-21 şubat).
İkinci cemre suya düşer, sular ısınır (27-28 Şubat).
Üçüncü cemre toprağa düşer, toprağı ısıtır (6-7 Mart).

Birde şu var: mevcut hava koşullarına göre hafif, yeterince korunaklı giyinmeyenler için kullanılan
halk deyimi zemheri zürafası. Çok sevdiğim bir okunuşu var. Değil mi?
Zemheri ne güzel bir kelime öyle 🤍
Hadi cemreler düşmeye başlayana kadar Kasım günleri kapsamında kış yaşayalım biraz. Sonrası bahar bahçe.
Zürefa da uzun boyunlu bildiğimiz canlı değil kibar kişi demek. O canlı Zürafa olarak yazılır ve okunur
.

Beltaine kelime anlamı olarak parlayan -yanan- ateş olduğu düşünülmektedir. Çünkü yazın habercisidir. Tanrıça ile temsil edilen toprak artık olgun ve bereketlidir ve genç Tanrı ona olan aşkını ifade eder. Yazın ilk çiçekleri onların şerefine toplanırken bu bizi coşturan bir zamandır. Beltaine kısaca yazın geldiği ve doğanın tekrar canlandığı gündür. Genellikte 1 Mayıs’tan sonra ilk dolunayın görüldüğü gün kutlanmaktadır. Beltaine bayramında ateşler yakılır, sunaklar hazırlanır ve yanan ateşlerden atlanırdı.

Keltler iki şenlik ateşi yakarlardı çünkü bunun kendilerini arındıracağına ve doğurganlıklarını artıracağına inanıyorlardı. Sığırları iki ateşin arasından geçirirlerdi, sığırları arındıracağı, sürünün bereketini sağlayacağı inancıyla. Bu, şu anda uygulanan bir ritüel olmasa da, modern paganlar bu gün hala şenlik ateşleri yakar ve doğurganlık ritüelleri uygularlar.

Kutlamanın bir yolu da bir direği kullanmaktır. Bu adette, kurdelelerbağlı bir alana bir direk yerleştirilir. Her kişi (genellikle kadınlar ve kızlar) kendi kurdelesini yakalayarak, kurdeleleri belirli bir desende örmek için direğin etrafında özel bir şekilde dans eder. Bu, bu gün gerçekleşebilecek doğurganlık ritüellerinden biridir.

Kutlamalarda ayrıca saçlara takmak için çiçekli bir çelenkler yapılır. Bir şenlik ateşi yakar ve etrafında (hatta üzerinde) dans edilir. Bu, o gün için başka bir yaygın doğurganlık ritüelidir.
Bazı insanlar “Mayıs sepetleri” hazırlar ve onları çiçekler ve iyi niyetle doldurur. Sepetleri yaşlı, bakıma muhtaç birine veya bir hastalıktan kurtulan birine verirler.

Karanlık günler kendini artan aydınlığa bıraktıkça, tüm doğa uyanırdı ve bunlara periler ve hayaletler gibi toprağın görünmeyen varlıkları da dâhildi. Periler sevimli varlıklar olabilirken, çoğunlukla insanlar üzerinde numaralar yapmaktan zevk alan baş belası olarak görülürdü. Periler ve büyülerinden korunmak için, evin reisi Beltaine’de evin tavanına üvez dalı koyardı, yanan bir mum taşıyarak ön kapıdan arkaya, evin dört köşesine ve salonun bir tarafından ortasına kadar harmoni ve dengeyi simgeleyen bir tür 8 noktanın ağını kurarak arınma ritüeli gerçekleştirirdi.

5 mayıs Hıdrellez’in de benzer yanları yok mu ?

beltaine 1 Mayıs. Tanrıça ile temsil edilen toprak artık olgun ve bereketlidir. 
midsummer  21-22 Haziran (yaz ortası) kutlanır. Yılın en uzun günüdür.
lughnasadh 1ağustos , yılın ilk hasatı ve sıcak yaz günlerinin yakında sona ereceği kutlanır. Baharın bitkileri gelecekte tekrar mahsül vermek için tohumlarını döker. Buğday gibi tahıllar ve meyveler çoktan hasat edilmeye ve toplanmaya hazırdır. Sofradaki yemekler için teşekkür edilir.
mabon 21 eylül Sonbahar ekinoksu (21 Eylül) Güneş Tanrısının ışığı yitirdiği günlerin başlangıcı olarak kabul edilir
Samhain 31 Ekim ile yıl çarkı sona erer. Hasat biter, Tanrı yer altına Tanrıçanın yanına iner. Yer yüzünün üstünde halk incelen perde için hazırlık yapar, ölü ataları ziyaret eder, kaynaklar yenilenir, bir sonraki yıl için planlar yapılır.
Yule yer altına inen Tanrı 21 aralık tarihine denk gelen Yule Kış Gün Dönümde, yılın en karanlık ve en uzun gününü kutlanır ve bu günde Doğa’nın dünyamıza ışığı ve sıcaklığı geri getirmek için tekrar doğduğu hatırlanır.
Imbolc 1 Şubat Tanrı (güneş) ve Tanrıça (ay) evlendiği gündür. Baharın gelişi demektir.
Ostara 21 mart ilkbahar ekinoksu (nevruz) Bu küçük bayramda ışık ile karanlığın mükemmel bir dengede olduğu hatırlatılır. Ancak, ışık karanlığı yener. Günler uzar ve geceler kısalır.
tarihler kuzey yarım küre için elbette:=)

Çünkü : New Roz Yeni gün.

Her kültür ayrı bir isim vermiş, ayrı kutlamaları sahnelemiş olsa da #ekinoks hikayelerinin özünde karanlıktan çıkış, kurtuluş, canlanma, doğum ve neşe var.

Kendime bu sabah hatırlatma olsun. Sana da olsun.

Aşık Veysel de demiş
Kara gün kararıp kalmaz
Hangi akşam sabah olmaz
hele sabreyle.

Bugün doğa ana uyanmadı onu 1 Şubat’ta yaptı şimdi uyandığı topraktan çıkıyor bugün yeni bir nefes ile.

Fotoğraf: 2020 Mart pandemiden biraz önce hala her şey normalmiş gibiyken Bilecik’te Kurşunlu köyü burası. Toprağın doğanın ananın uyanışına şahitlik yapabildiğim o vakitler #tbt şimdilik.
Nasıl da gülüyor surata baksana
.
OSTARA 💐 Doğa Bayramları serisinde döngüyü çarkı okumak istersen yazmıştım.