Her sabah olduğu gibi, güne Dervişin Yolu – Her Güne Bir Ayet kitabının o günün tarihine ait sayfasını okuyarak başladım ve kitabın 7 Kasım gününe ait yazısının başlığı “Homeros Makamı”ydı. Cevat Şakir’in, Homeros’un eserlerinde sık sık “hayran kaldım”, “hayret ettim” ifadelerini kullanmasına dikkat çekiyordu. Homeros’u, dünyaya bir çocuğun gözleriyle bakabilen, hayret etmeyi unutmamış bir ozan olarak anlatıyordu.

“Sarraf terazisi gibidir çocukların kalbi. Çok güzel şaşırırlar. Çok kolay sevinirler. Her şey yenidir çocuklar için. Her şeyi ‘ilk defa’ görürler. Her vedaları son veda gibidir; kolay üzülürler, derin hüzünlere gömülürler. ‘Ya hep ya hiç!’ diye diye salınırlar. Şaşırmak, hayran olmak, sevinmek, minnet duymak, dünyaya alışmamış bir kalbin işi. Kendisine verilene sürpriz heyecanıyla teşekkür etmek, hiçbir şeyi sıradan görmeyen, olağan bulmayan çocuk kalbinin işi,” der 7 Kasım sayfasında.

Homeros’un gözleri görmeyen ama dünyanın destanını yazan bir ozan olmasını düşündüm okurken. Çocuklar gibi; her şey ilk defa oluyormuşçasına şaşırabilmek, hayran kalmak, sevinmek, üzülmek. Henüz her şeyi tanımlamamış, açıklamamış, alışkanlıkların içine yerleştirmemiş olmak.

İnsan ne zaman alışıyor dünyaya? Ne zaman hayret etmeyi bırakıyor?

Hayret etmek biraz savunmasız kalmayı, kendini bir şeye açmayı, incinme ihtimalini de göze almayı gerektiriyor. Oysa alışkanlıklarımız biraz da incinmemek için ördüğümüz zırhlar ve o zırhlar bizi acıdan korurken sevincin içeri girmesini de engelliyor çoğu zaman.

Tasavvufta “hayret makamı” diye bir kavram var. Her şeyi bildiğini, tanıdığını, açıkladığını sanan zihnin bir anlığına susması. Varlığa yeniden şaşırabilmek.

Okuma beni bu düşüncelere götürmeden hemen biraz önceydi, saat sekiz buçuk gibi, hayatımda gördüğüm en büyük gökkuşağı belirdi gökyüzünde. Karşı kıyıdan yükseliyordu. Bir ucu sanki balkonuma kadar uzanmıştı. Renkleri öyle parlak, öyle canlıydı ki. Daha önce elbette gökkuşağı görmüştüm ama böylesini hiç görmemiştim. Yüzümü bile yıkamadan elimdeki her şeyi bırakıp sokağa fırladım. Sahile indim. Bir yandan fotoğrafını çekmek, bir yandan da sadece bakmak istiyordum. Telefonu kaldırıp çekmekle gözlerimle seyretmek arasında gidip geldim. İkisini de yaptım. Sahile vardığımda hızla solmaya başladı. Rüzgâr bulutları hareket ettiriyor, renkler yavaş yavaş siliniyordu. Kaybolmasına üzüldüm.

Ama o an şunu hissettim: Ben gökyüzünde bir gökkuşağı görmedim, onu karşıladım.

Elimdeki her şeyi bırakıp sokağa fırladığımda, içimde bir süredir sessiz kalan hayat arzusunun yeniden dışarıya doğru akmasına izin vermiş gibiydim. Sanki gökkuşağının bir ayağından tutunup sallanmaya başlamıştım.

Son birkaç aydır hayatımın ritmi değişti. Kendimle karşılaşmaya, içime dönmeye çokça vaktim oldu. Üstüne bir de tedavimin gerektirdiği izolasyon nedeniyle tek başıma bir odanın içerisinde zaman geçirdim. Zamanı, günleri birbirine karıştırdığım oldu. Bunun hayat ritmimin değişmesiyle ilgili doğal bir tarafı olduğunu biliyorum elbette ancak bir koza içerisindeki dönüşüm gibi de hissettiriyor. Her sabah bir manevi dönüşüm yaşamıyorum. Her yaşadığımı anlamlandırmak, her şeyden bir işaret çıkarmak zorunda da değilim; farkındayım. Gökkuşağı yalnızca güzel bir gökkuşağı belki de ve güzelliğini yaşamak için ona bir anlam yüklemem gerekmiyor. Ama anlam kendiliğinden geldiğinde de onu görmezden gelmeye gerek yok.

Hem yürüyor sahil boyu hem gözümden akan yaşların serinliğini hafif yağmurun yarattığı rüzgâr ile fark ediyor hem de teşekkür ediyordum:

“Allah’ım, teşekkür ederim bunu gösterdin bana. Allah’ım, teşekkür ederim, kalbim bu kadar hızlı attı bu sabah. Allah’ım, teşekkür ederim, ben yattım, sen kaldırdın. Allah’ım, teşekkür ederim sen uyandırdın…” diye. Sonra yürümeye devam ettim. Haliç’e baktım, ağaçları seyrettim. Bir süre yalnızca orada oldum. Bir önceki akşam da sessiz, boş sokaklarda yürüyüp sahile inmiştim. Yürüdüğüm yeri öyle bir heyecanla anlatmışım ki, “Sanki ilk defa İstanbul’dasın Ayçacığım,” dedi telefondaki ses bana. Sonra düşündüm ki: Ben bu akşam burada ilk defa bulunuyorum. Bu Ayça burada ilk defa var. Daha önce gördüklerim orada kaldı. Ama şu an gördüğüm şeylere, gözlerimle her anına ilk defa bakıyormuşum gibi bakıyorum. Dün akşam bunun adını koyamamıştım. Bu sabah yürüyüşten sonra gelip okuduğum metnin başlığını görünce içimde bir şey yerine oturdu: Homeros makamı.

Sanırım hayret yalnızca güzellikleri fark etmek değil. İnsanın neyin kendisini beslediğini fark ettikçe, neyin onu kuruttuğunu da daha net görmeye başlaması biraz da. İçe dönmek, yalnızca kendi içinde kalmak değil. İçerideki yaşama arzusunun, neşenin, coşkunun yeniden dışarıya doğru hareket etmesine izin vermek aynı zamanda.

O sabah gökkuşağına doğru koşan bendim.

Gökyüzündeki renkler geçici. Gökkuşağı biraz sonra kayboluyor. Ancak onu karşılayabilen, onunla heyecanlanabilen, kayboluşuna üzülebilen ve ardından şükredebilen bir kalbin açık olması esas kıymetli olan. Ve fark ediyorum ki hayatın güzelliğini her gün yeniden görmek için, önce kendimize de her gün yeniden bakabilmemiz gerekiyor. Bazen yeni bir başlangıç, yeni bir şey yapmakla değil; kendine artık aynı gözle bakmamayı seçmekle başlıyor. Eski seni silmeden ama sadece onun bütün sen olmasına izin vermeden.

Süreklilik, her gün aynı güçte olmak değil, değişen hâllerin içinde yeniden başlayabilmek. Ve yeniden başlamak, büyük bir kararla olmayabiliyor. Kitabın bir sayfasını açmak, kısa bir dua etmek, bir yürüyüşe çıkmak veya kendine bugün nasıl olduğunu sormak yeterli gelebiliyor.  İnsan her sabah bambaşka birine dönüşmüyor ama aynı insan olarak yeni bir şey fark edebiliyor.

Bir insanı tanıdığımızda onun hakkında bir düşünce oluştururuz. Zamanla bu düşünce, karşımızdaki insanı gerçekten görmek yerine onu bildiğimizi varsaymamıza neden olur. Artık onu dinlemeyiz; çünkü ne söyleyeceğini bildiğimizi düşünür, yeni davranışlarını bile geçmişteki hikâyemiz üzerinden açıklarız. İlişkinin bugünkü hâlini görmek yerine geçmişteki hikâyemizi yaşamaya devam ederiz. İşte alışkanlık bazen burada başlar: Karşımızdakini sevmeyi bırakmamışızdır ama onu yeniden görme merakımızı kaybetmişizdir.

Bunu kendimize de uygulayabiliriz. Kendimiz hakkında uzun zamandır taşıdığımız bir hikâye olabilir:

Ben hep sorumluluk alan kişiyim. Ben yalnız kalınca zorlanırım. Ben bir şeyi yarım bırakamam. Benim için artık çok geç. Ben şöyleyim böyleyim … 

Peki, bu hikâyeler bugün de bütünüyle doğru mu? Yoksa geçmişteki deneyimlerimizden doğmuş, zamanla değişmez sandığımız tanımlar mı?

Şefkatli olabilirsin ama her şeyi üstlenmek zorunda değilsin. Sorumluluk sahibi olabilirsin ama her boşluğu doldurmak zorunda değilsin. Birini sevebilirsin ama kendini unutmak zorunda değilsin. Bir şeyi isteyebilirsin ama onu sonuna kadar sürdürmek zorunda değilsin.

Bugün farklı bir şey istemen, dün verdiğin kararların yanlış olduğu anlamına gelmez. İnsan, geçmişteki hâline sadık kalmak için bugünkü ihtiyacını inkâr etmek zorunda değil.

Bugün içimden gelen dua şu:

Bendeki hayreti artır.

Daha çok şey görmek için değil yalnızca… Hayatı yeniden karşılamak, gördüklerimle ve kendimle karşılaşmak, içimdeki yaşama sevincinin önüne geçmemek için.

Gökyüzündeki renkler geçip gidebilir. Yeter ki onları karşılayacak kalbimiz açık kalsın. Yeter ki kalbimizin önünden kendimizi çekebilelim 🤍